içinde

Türk Otomotiv Sanayiinin İlk Göz Ağrısı: Devrim

Türk Otomotiv Sanayiinin İlk Göz Ağrısı: Devrim

Sene 1961. Cemal Gürsel Hükumeti iş başındadır. Birbirinden değerli 24 Türk mühendisi Ulaştırma Bakanlığı’na çok önemli bir konu için davet edilir. 16 Haziran 1961 günü bakanlıkta toplanan mühendislere Cemal Gürsel’den gelen mektup okunur: “Bu yılın Cumhuriyet Bayramı törenlerinde halkımızın görüş ve takdirlerine sunulmak üzere hem tasarımı hem de malzeme olarak tamamen yerli olan bir otomobil üretmenizi istiyorum.” Bu görev TCDD işletmesine verilmiştir. Bu amaçla kullanılmak üzere devlet hazinesinden 1.400.000 TL ödenek ayrılmıştır. Çalışma mekanı olarak TCDD’nin Eskişehir’deki atölyesi seçilmiştir. Atölyede 1 adet baş üstü gezer vinç, çeşitli bankolar ve 1 toplantı masası bulunmaktadır. Yanında da çay ocağı vardır. Zaman çok dardır, 129 gün…

24 başarılı mühendis işe koyulurken ülkemizde basınından üniversitesine kadar herkes yerli otomobilin saçmalığından ve asla yapılamayacağından bahsetmektedir. Bu görüşlere aldırmayan ekip atölyede yapılaşmayı kurup ilk çalışmalara otomobilin ana hatlarını saptayarak başladı. 4-5 kişilik, toplam 1000-1100 kg ağırlığında orta boy bir binek otomobil üzerinde karar kılındı. Motor için çeşitli araba markalarının motorları incelendi. En sonunda Leh markası olan Warszawa markasının motoru uygun görüldü. Motor, 4 zamanlı ve 4 silindirli olacaktı.

Yandan supaplı bu 4 silindirli motorun gövde ve başlığı Sivas Demiryolu Fabrikası’nda dökülüp Ankara Demiryolu Fabrikası’nda işlendi. Piston, segman ve kolları Eskişehir’de yapıldı. Motor, Ankara Demiryolu Fabrikası’nda monte edildi. Montaja geçildiğinde karşılaşılan en büyük sorun gövde-motor uyumunu sağlamak, debriyaj, gaz ve fren kumanda mekanizmalarını yerleştirmek, direksiyonun en uygun konumunu bulmaktı. (Ayarlı direksiyon önerisinde bulunuldu fakat kabul görmedi. 2 yıl sonra Cadillac bunu bir yenilik olarak getirdi.)

Ekim ortalarında Devrim arabalarının ilki olan Tecrübe hazır hale geldi. Elektrik donanımı, diferansiyel dişlileri, kardan ıstavrozları ve motor yatakları, cam ve lastikleri dışında tüm parçaları yerliydi. Tecrübe’nin test sürüşleri devam ederken 2. otomobilin yetiştirilmesine çalışılıyordu. Siyah renkli bu otomobilin son kat boyası 28 Ekim akşamı vurulabildi. Pasta ve cilası Ankara’ya sevk edilirken gece trende yapıldı. Buharlı lokomotiflerle çekilen trende bacadan sıçraması muhtemel kıvılcımlardan ötürü güvenlik önlemi olarak benzin depoları boşaltıldı. Tren sabaha karşı Ankara Demiryolu Fabrikası’na indirildi. Manevra imkanı sağlamak için depolarında birkaç litre benzin koyulmuştu. Asıl ikmal Sıhhiye benzin istasyonunda yapılacaktı. Daha sonra da meclise gidilecekti.

29 Ekim sabahı Devrimler, motosikletli kalabalık bir trafik ekibinden oluşan eskortun ardında yola çıktı. Eskorttakilerin benzin alma işinden haberi olmadığı için benzin alınmadı. Meclisin önüne gelindiğinde durum anlaşıldı. Acele ile getirilen benzin 1. arabaya koyuldu. 2. arabaya benzin koyulamadan Cemal Gürsel Anıtkabir’e gitmek üzere arabaya bindi. Yola çıkıldıktan metre sonra araba öksürerek durdu. Cemal Paşa’nın “Ne oldu?” sorusuna direksiyondaki Yüksek Mühendis Rıfat Serdaroğlu “Paşam benzin bitti.” cevabını verdi. Paşa’dan özür dilenerek 1. otomobile geçmesi istendi. Buna uyan Cemal Paşa, Anıtkabir’e giderken ünlü lafını etti: “Batı kafasıyla otomobil yaptınız ama Doğu kafasıyla benzin ikmalini unuttunuz.”       

Ertesi gün bütün gazeteler söz birliği etmişçesine “100 metre gidip bozuldu.” başlığını gazetelerine atmıştı. Haberlerde arabaya ayrılan bütçenin boşa gittiği yazılıyordu. (Fakat aynı gün 2. Devrim arabası hipodromdaki geçit törenine katılıyor.) Bunların sonucunda Devrim projesi rafa kaldırıldı. Hiç kimse 24 Türk mühendisinin verdiği emekten bahsetmedi.

Teknik Özellikler:

Motor :              4 adet A4L tipi (50 HP)

                          3 adet A4T tipi (60 HP)

                          3 adet B4T tipi (70 HP)

                          Silindir Sayısı: 4 (4 zamanlı)

                          Silindir Çapı:81 mm

                          Strok: 100 mm

                          Sıkıştırma Oranı: 6.8:1

                          Silindir Hacmi: 2070 cm3

                          Azami Motor Devri: 3600 dev/dk

                          Maksimum Hız: 135 km/saat

                          Curb Ağırlık: 1250 kg

Kaynakça:

1)  devrimarabasi.com.tr

2)  eskisehir.gov.tr

Ne düşünüyorsun?

Yazar

Denizlerdeki Yeni Gücümüz İçin Geri Sayım

Meksika’da, Mayaların Ölülerini Gömdüğü Bir Mağara Keşfedildi