içinde

Sovyetler’in Uzaydaki Adı: BURAN

Sovyetler’in Uzaydaki Adı: BURAN

Geçtiğimiz haftalarda, Dünya’nın en büyük uçağı Antonov AN-225 hakkında bir yazı paylaşmıştım. Özetlemek gerekirse, bu uçağı Buran Uzay Programı’na borçluyuz. Bir uçağın bir mekiği taşıması planlanmış ve bunun için Sovyet üretici Antonov devreye girmişti. Bu proje bize yeniden Sovyet mühendislerinin ne kadar ileri gidebileceğini çok iyi gösteren bir kanıttı. Peki şimdi Buran Projesi’ne, bu proje kapsamında üretilen mekiklere ne oldu?

Nasıl Başladı?

1960’lı yıllarda Sovyetler ve ABD arasında “ Önce kim yapacak? ” yarışı iyice alevlenmişti. 1970’li yıllarda ise bu sefer iki ülke arasında uzay yarışı söz konusu olmaya başladı. Ülkeler yakın yörüngede hakimiyet peşindeydiler. Sovyetler, Amerika’nın yakın yörünge için uzay mekiği projelerini duyduğunda, bu yarıştan geri kalmak istemedi. Çünkü, herhangi bir savaş durumunda Amerika’nın geliştirdiği bu yakın yörünge mekikleri, Sovyet topraklarını görüntüleyebilirdi. Bu, Sovyetler için büyük bir riskti. Sovyetler bu düşüncelerle Buran Uzay Projesi’ne başladılar. Buran sadece bu amaçla üretilmemişti, aynı zamanda Sovyetler için bazı bilimsel ve ekonomik görevleri yürütecek ve uzay kompleksi oluşturmak için askeri çalışmalar ve deneyler yapacaktı. Bu şartlara göre yılda 30 uçuş yapılmalıydı ve bunun için 5 mekiğe ihtiyaç duyuluyordu.

Bazı Teknik Özellikleri

36.37 metre toplam uzunluğa sahipti. Sadece gövde uzunluğu 30.85 metre ve genişliği 5.5 metreydi. Kanat açıklığı 23.92 metre, kanat alanı ise 250 metrekareydi. Tam dolu tankla maksimum 30 gün boyunca uçuş yapabilirdi. İniş hızı ise maksimum 360 km/h olarak hesaplansa da ilk uçuşta iniş hızı 263 km/h olarak elde edilmiş. Buran maksimum 10 kişi taşıyabilmekteydi, fakat testleri hep iki kişiyle yapıldı. Başlangıç ağırlığı 105 tondu. 4.1 tona kadar yakıt taşıyabilmekteydi. Maksimum iniş ağırlığı 87 ton olarak hesaplanmış. 10.4 tona yakın oksijeni yanında taşıyabilirdi.

Proje Dahilinde Yapılmış Uzay Mekikleri

Buran mekiklerinin çeşitli varyasyonları üretilmiştir. Toplam 10 mekik üretilmiş ve ilk 5 mekik test amaçlı, geri kalanlar ise yörünge uçuşları için tasarlanmış. Test mekiklerinin hepsi %100 tamamlanmış mekiklermiş. Ama bu mekikler, uzayı görmemişler bile.

Antonov AN-225 ve Buran Paris’te
Çatı Çöktükten Sonra OK-1.01

 

Bu modele aslında ilk Baikal adı verilmiş fakat sonra Buran ( Türkçesi: Kar fırtınası) olarak değiştirilmiş.  Bu mekik Baikonur Uzay Üssü 112’nci hangarda 5 yıl kadar bekletildi. 2002 yılında bu hangar restore edilirken çatısı çöktü ve mekik parçalandı. Bu kazada 7 işçi hayatını kaybetti.

 
Kaderine Terk Edilenler

1988 yılında OK-1.02 mekiği yapıldı. Yaklaşık %95-97’lik kısmı tamamlanan bu mekik, Ptichka ( Türkçesi: Minik Kuş) olarak adlandırılmıştı. 1993 yılında projenin sonlandırılmasıyla, bu mekik hangarda kapalı kaldı. Test modeli olan OK-MT ile Baikonur’da çürümeye terk edildiler.

 
Yarısı Yenilenen Bir Mekik

1993 yılında ikinci jenerasyon mekiklerin de üretimi durduruldu. OK-2.01’in yaklaşık %30-50 kadarı tamamlanmıştı. Bu mekik diğer kardeşlerine göre daha iyi durumdaydı. Tamamlanmış olan kısmı restore edildi ve MAKS 2011’de gökyüzü sevdalılarıyla buluştu. İki yarısının fotoğrafları:

Buran’ın İlk ve Son Uzay Macerasına Yolculuğu

Buran Moskova’da üretildi ve Baikonur’a kadar kara, deniz, hava yollarının hepsini kullanarak gitti. Mekiğin gövdesi ilk başta kara yoluyla taşınmış. Nakliye süresi boyunca gizli bir proje olduğu için dev mekik bir örtünün altında gizlenmiş. Ardından havalimanına ulaşmış. Havalimanında bu dev mekik, bazı uçaklarla deneme uçuşu yapmış, sonra Antonov AN-225’in gelmesiyle tüm operasyonlar ona devredilmiş. 

Buran Uzay Mekiğinin Antonov AN-225 ile taşındığı video:

Baikonur’a gelen uzay mekiği, Energia roketine yerleştirilmiş. Buran-Energia çiftinin hangardan fırlatma rampasına yolculuğu ise 4 Dizel lokomotif tarafından çekilen özel bir konveyör traktörü ile gerçekleşiyor. Moskova saatine göre saat 6’da bu mekiğin ilk yolculuğu gerçekleşiyor. 06:08’de Buran ve Energia ayrılıyor ve Buran ilk otonom uçuşuna burda başlıyor.

Buran’ın İlk ve Son Liftoff’u

Dünya etrafında iki tur atmış ve bu uçuşu 205 dakika sürmüş. İnişini ise otomatik olarak kendi kendine gerçekleştirmiş. Bu şekilde Guiness Rekorlar Kitabı’na bile girmiş.

Buran’ın Lift Off videosu:

Buran’ın iniş görüntüleri:

 
Buran Projesi’nin Sonu

SSCB’nin dağılmasından sonra Buran mekikleri ortada öylece kaldı. Soğuk Savaş’ın sona ermesiyle Ruslar bu projeye ihtiyaçları olmadığını düşündüler ve 1993 yılında proje kesin olarak iptal edildi. Sovyetlerin dağılmasıyla, Buran Baikonur’da kaldı ve böylece Kazakistan topraklarına ait oldu. Energia ve OK-1.01 bulundukları hangarın tavanı çökene kadar ziyaretçilere açılmıştı. Buran uzayda parlaması için yapılmıştı, fakat sonunda Dünya’da öldü.

Kaynakça:
  • www.buran-energia.com

  • en.wikipedia.org

  • tr.sputniknews.com

  • www.rbth.com

  • www.astronautix.com

Ne düşünüyorsun?

Yazar

Fosil Yakıtlar

Yıldızların Doğumu ve Ölümü