içinde

Savunma Sanayimizin Duayeni Nuri Killigil Paşa

Savunma Sanayimizin Duayeni Nuri Killigil Paşa

Yerli ve milli silah savunma sanayisinin temellerini atan isim Nuri Killigil Paşa Türkiye’nin kendi silahını üretmesi gerektiği inancıyla girdiği yolda, yerli savunma sanayinin öncüsü oldu.
 
Nuri Killigil Paşa Kimdir?

Nuri Killigil, 1890 yılında Manastır’da dünyaya gelmiş ve 1949 yılında İstanbul’da hayatını kaybetmiştir. Osmanlı Ordusu komutanı ve cumhuriyet döneminde tüccâr, yatırımcı ve sanâyici kişiliği ile tanınan Nuri Killigil aynı zamanda Enver Paşa’nın kardeşidir. Genç yaşta memleket sevdası bulunduran Nuri Killigil, I. Dünya Savaşı’nın sonlarında Azerbaycan’a hakim olan Rus ve Ermeni birliklerinin Mart Olayları adı ile anılan Müslüman katliamları yapmaları üzerine, Kafkas İslam Ordusu adında Osmanlı, Azeri ve Dağıstan askerlerinden oluşan bir ordu ile Azerbaycan’ı işgalden kurtarma harekâtı başlattı.

Bu ordunun önünü kesmek ve Azerbaycan’ı kontrol eden Rus ve Ermeni birliklerine yardım etmek için İngilizler Bakü’ye küçük bir kuvvet yollamışlardı. Fakat Nuri Paşa’nın komutasındaki Kafkas İslam Ordusu’nun Azerbaycan genelinde büyük destek bulup güçlenmesi üzerine Bakü Muharebesi’nde yenilip buradan çekildiler. 15 Eylül 1918’de Bakü’nün kurtarılmasından sonra ekim ayında bir Osmanlı müfrezesi Dağıstan’a geçerek orayı da Rus işgalinden kurtardı. Ne var ki, Suriye cephesinde, Liman Von Sanders komutasındaki Osmanlı Yıldırım Ordular Grubu’nun, Edmund Allenby komutasındaki İngiliz ordusu karşısında Nablus Hezimetine uğraması sonucu Mondros Mütarekesi yapıldı. Mütârekenin ardından, Enver Paşa ülkeyi terk etti. Türkiye, Moskova Antlaşması ile Azerbaycan’ı Sovyetler Birliği’ne terk etmesi üzerine Kafkas İslâm Ordusu da dağıldı.

Savunma Sanayi Atılımları

1940’lı yıllarda Zeytinburnu’ndaki demir eşya fabrikasında çeşitli metal eşyaların yanı sıra silah, tapa ve mermi üretmeye başladı. Zeytinburnu fabrikasını Haziran 1946’da kapatarak Sütlüce’ye taşıdı ve Türkiye’nin ilk özel savunma şirketini kurdu. Fabrikayı geliştirerek, matara, gaz maskesi, çelik başlık, soba gibi eşyaların yanında tabanca, 81 milimetre havan, mühimmat, tapa, uçak bombası, tahrip kalıpları da üretti.

Kısıtlı imkanlar ve zor şartlar altında ürettiği silah ve mühimmatı, Milli Savunma Bakanlığına sattığı gibi yurt dışına, Mısır, Filistin, Pakistan, Suriye gibi ülkelere de ihraç etti. Dünya silah lobisinin birtakım hamleleriyle Nuri Killigil’in silah üretimi engellenmeye başladı. Hatta bu çabalar, fabrikanın kapanma aşamasına gelmesine neden oldu. İsrail’in kuruluşu ve sonrasında, Filistinlilere ve bölgedeki diğer Arap ülkelerine silah satması, Nuri Paşa’nın üzerindeki baskıların ve engellerin artmasına yol açtı. Fabrikasındaki üretimden rahatsız olan bazı çevrelerin baskıları sonucu silah üretemeyeceğini açıkladı ama üretimine gizlice devam etti.

Nuri Killigil Tabancası

Nuri Paşa, silah fabrikasında, çizimini bizzat yaptığı ve kendi adını verdiği Nuri Killigil tabancasını üretti. Yarı otomatik ve 9 milimetre çapındaki bu ilk yerli ve milli tabanca o yıllarda dünyanın en iyi silahları arasında yer aldı.

Yarı otomatik ve 9 milimetre çapındaki bu ilk yerli ve milli tabanca o yıllarda dünyanın en iyi silahları arasında yer aldı. Nuri Killigil’in ürettiği silahın modeli ve teknik mekanizması o kadar iyiydi ki, İtalyan silah üretici Bernardelli tarafından kopyalanıp, 1980’lere kadar kullanıldı.

Mükemmel durumda saklanmış bir örneği İstanbul Harbiye Askeri Müzesi’nde bulunabilir. Tabanca, Nuri Killigil’in mirasçıları tarafından müzeye bağışlanmış ve özel kutusunda ilk günkü gibi saklanmaktadır. Yedek şarjörü ve mermileri ile bir arada görülebilir.

Fabrikada Patlama

2 Mart 1949 günü saat 17.10’da fabrikada faili meçhul peş peşe üç büyük patlama meydana geldi. İlk patlama kimyahanede olmuştu. Oradan cephane deposuna sıçrayan ateş, mühimmatın patlamasına yol açmış, ertesi gün bile duman ve patlamalar devam etmişti. Barut kokusu, Galata köprüsünden hissedilmekteydi. Fabrika çevresi, kordon altına alındı. İçişleri bakanı, Ankara’dan gelerek tahkikatla bizzat ilgilendi. Aralarında Nuri Killigil’in de bulunduğu 27 kişi bu patlamada hayatlarını kaybetti. Nuri Killigil’in cesedi bulunamadı ve boş tabutla defnedildi.

Nuri Paşa için 67 Yıl Sonra Cenaze Namazı Kılındı

Sütlüce’deki silah ve mühimmat fabrikasındaki 1949 yılındaki patlamada hayatını kaybeden Kafkas İslam Ordusu Kumandanı ve Enver Paşa’nın kardeşi Nuri Paşa (Killigil) için 67 yıl sonra cenaze namazı kılındı. Kendi kurmuş olduğu fabrikada 28 kişi ile birlikte hayatını kaybeden Nuri Paşa’nın vücudu 10 gün sonra Haliç’ten çıkarılmış ve o zamanın İstanbul Müftüsü olan Ömer Nasuhi Bilmen’in ’vücut tam olarak bulunamadığı için cenaze namazı kılınmaz’ fetvası nedeniyle cenaze namazı kılınmadan Edirnekapı Şehitliği’ne defnedilmişti.

 
SSB Nuri Killigil Paşayı Anlatan Animasyon Filmi Paylaştı

SSB, Savunma Sanayii Kahramanları Serisinin ilk bölümünde Bakü’nün Kurtarıcısı Nuri Killigil’in hayatının anlatıldığı bir animasyon film paylaştı.

Savunma Sanayii Başkanlığı, kardeş ülke Azerbaycan’ın Karabağ’ı Ermeni işgalinden kurtarmak amacıyla askeri operasyon başlattığı bugünlerde anlamlı bir paylaşımda bulundu. Başkanlık, başlattığı “Savunma Sanayii Kahramanları Serisi”nde ilk olarak Bakü’nün Kurtarıcısı Nuri Killigil’in hayatına yer verdi.

Savunma Sanayii Başkanı İsmail Demir de resmi Twitter hesabından yaptığı paylaşımda, “Savunma Sanayii Kahramanlarımızı unutmadık, Unutturmayacağız! Bakü’nün Kurtarıcısı Nuri Killigil animasyon filmi, Başkanlığımızın sosyal medya hesaplarından yayınlanacak.” ifadelerini kullandı.

Türk modern savunma sanayisinin kurucusu ve Bakü muharebesi (1918) kahramanlarından Nuri Killigil’in savunma sanayimize verdiği desteklerden bahsedilen videoya yazımızda ulaşabilirsiniz.

Türk Savunma Sanayii atılımlarının fitilini ateşleyen Nuri Killigil’i  rahmetle, minnetle ve saygıyla anıyoruz.

 

KAYNAKÇA 
  • https://www.ssb.gov.tr/
  • ASKERİ, SİYASİ VE SİLAH SANAYİCİSİ KİŞİLİĞİ İLE NURİ PAŞA ( KİLLİGİL ) – NEJDET KARAKÖSE (2010)
  • https://tr.wikipedia.org/

 

 

 

 

 

Ne düşünüyorsun?

Yazar

Şeffaflaştırılan Hücreler Sayesinde Görünmezlik Gerçek Mi Oluyor?

Danimarka’da Bir Bıçak Üzerinde En Eski Runik Yazı Bulundu