içinde

Otonom Araç Gerçeği: 5G, ETİK

Otonom Araç Gerçeği: 5G, ETİK

Hedefleri doğrultusunda kendi kendine karar veren, değişken ortam şartlarına adapte olabilen ve kendi kendini yönetebilen sistemlere “otonom sistemler” denir. Yapay zeka tabanlı bu sistemler çoğu yerde kullanılıyor ama ben mesleğim ve ilgi alanım olan otonom araçlar ile ilgili bilgi vermek istiyorum.

Otonom Seviyeleri

Otonom araç kendi kendine giden olarak tanımlansa da seviyeleri olduğunu unutmamak lazım.

Seviye 0: Otonom yok

Seviye 1 Sürücü Asistanı: Frenleme hızlanma gibi bazı durumlarda sürücüye destek olabilir fakat tüm kontrol halen sürücüdedir.

Seviye 2 Kısmi Otonom: İzin verildiği müddetçe araç direksiyonu veya hızı sistem tarafından sürücü gözetiminde kontrol edebilir.

Seviye 3 Koşullu Otonom: Direksiyonu ve sensörlerle de çevreyi kontrol eder. Sürücünün koltukta bulunması gereklidir.

Seviye 5 Tam Otonom: Hiçbir insan müdahalesine gerek duyulmadan hareket edip, gerektiğinde yapay zekâ ile kararları alabilecek seviyedir. Bu aşamadaki araçlarda direksiyon, pedal bulunmayacaktır. Şu anda deneme aşamasında ama yasal izni yoktur.

Otonom araçların çalışma prensibini sitede yayımlamış yazıda bulabilirsiniz. Bilinen iyi taraflarına Corona günlerinde Çin’de uygulandığı gibi yemek, dezenfektasyon işlemlerini yapan bir otonom araç olması ya da hasta veya araç kullanamayacak yaştaysanız bir yere gitmenizi sağlaması eklenebilir. Deltoid tarafından yapılan araştırmaya 20 ülke, 35.000 kişi katıldı ve %50’si otonom araçların güvensiz olduğunu, katılan Amerikalıların ise %35’i endişeli olduklarını bildirmiş.

İyi yanlarının yanında insanların otonom araçlara güvenmemesi için aslında birkaç örnek gösterebilirim:

  • 2018 yılındaki kazada Tesla aracı, sürücüsü tarafından kazadan hemen önce oto pilota alınmış. Şirket, bariyerlere çarpmadan önce sistemin sürücüyü sesli ve görsel uyardığı ayrıca sürücünün bariyeri görebileceği belirlendi. Tesla’nın bunun gibi karıştığı birkaç kaza var.
  • Uber de 2018 yılında test denemesinde iken bir kadının ölümüne sebep oldu. Kazadan önce Uber aracının sürücüyü uyarmadığı belirlendi. Sürücünün de o sırada telefonla ilgilendiği ve kaza olduktan sonra manüel olarak frene basıldığı tespit edildi. 

Kazalarda yazılım eksikliği kadar insan hatası olduğunu da görüyoruz. Baktığınızda Tesla araçları hala tam otonom değil, Uber aracı da deneme aşamasında ve hiçbir sürücünün kontrolü tamamen arabaya bırakmaması gerektiği söyleniyor. Yapay zeka tabanlı bu sistem tıpkı bizim ehliyeti ilk aldıktan sonra yola, trafiğe alışmamız gibi zamanla olacak bir şey.

UBER, APPLE…

Uber, Tesla, Apple, Google’ın Wayno’su gibi şirketler çalışmalarına devam etmektedirler. Wayno ile Jaguar Land Rover tedarik anlaşması imzaladı, İngiltere Londra’dan Oxford’a kadar sürecek yolculukta 4.seviye otonom araç denemesi yapacak. Singapur 2016 yılında sürücüsüz taksilerini trafiğe çıkarmaya başladı.

Otonom Araç Bileşenleri

Otonom Araçlar: 5G Teknolojisi

Otonom araçlar, kendi kendine giderken etrafta olanları anlaması ve diğer araçlara bildirmesi için “nesnelerin interneti (vehicle to everthing V2X)” sistemini kullanır. Bu sistem kameralar ve sensörlerle aldıkları bilgileri veri ağında internet sayesinde toplar. Diğer araçlar da bu sistemden yararlanarak park yerlerini, yolun durumu, yaya trafiği gibi bilgilere göre hareket ederler. Tabi bunun için 5G gibi hızlı ve güçlü bir internet ağına ihtiyaç vardır ve bu durum şu anlık gelişmesi gereken bir durumdur

Otonom Araçlar: Etik Yaklaşım

Otonom araçların aslında en büyük problemi olarak gözüküyor. Etiğin birkaç tartışma alanı var. Daha önce de felsefenin bir konusu olan ama otonom teknolojisiyle daha da düşünmemiz gereken bir konu “Trolley Dilemma” (Vagon Açmazı).  Bu felsefi düşüncenin biraz daha değiştirilmiş versiyonu şimdilerde otonom araçlarda etik problemlerin temeli.

Emniyet; kullanılan ekipmanların değiştirileceği zaman ucuz olanı ile değiştirmek. V2X ile yazılım sisteminin veri alması için açık olması, sistemde güvenlik açığına ve navigasyonda belirlediğiniz yolun değiştirilmesine neden olabilir.

Sorumluluk; kaza olması durumunda kazadan kim sorumlu olacak? Ceza sürücüye mi, yoksa araç ya da yazılım şirketine mi yazılacak?

Ansys tarafından ankete katılan 22.000 kişinin sadece %14’ü şu anda otonom bir araca binmeye hazır olduklarını söyleseler bile belki de biz ehliyet almış son nesiliz.

Kaynakça

www.ntboxmag.com

www.mashable.com

www.theengineer.co.uk

www.matematiksel.org

www.endustri40.com

Ne düşünüyorsun?

Yazar

AS 9100 ve ISO 9001 Standart Maddeleri Farklılıkları

Yerli Helikopter Motoru TEI-TS1400 Test Edildi