içinde

Gelişen Teknoloji İle Sporda Mühendislik Uygulamaları

Gelişen Teknoloji İle Sporda Mühendislik Uygulamaları

Spor Ve Teknoloji

Spor beden gücünün ve zekanın öne çıktığı, insanların medeniyete kavuşmasından beri kendilerini ve güçlerini ispat etmek için yarıştığı bir alandır. Fakat son yıllarda insan nüfusunun artması ve sporun bir hobi değil de mesleğe dönüşmesi ile spor adeta bir endüstriye dönüşmüştür. Haliyle gelişen teknoloji bu endüstriye de el atmış ve böylece amatör ve profesyonel sporlarda bir çok alanda artık teknoloji ve mühendislik uygulamaları başrol oynamaya başlamıştır.

Futbolda Teknoloji Kullanımı

Hepimizin bildiği gibi futbol, dünyada en çok oynanan, izlenen ve dolayısıyla da en çok yatırım yapılan spor dalıdır. 2021’de sadece transferlere harcanan 4.86 milyar dolar bize futbolun artık sadece eğlence için yapılan bir spor olmadığını endüstriyelleştiğini gösteriyor. Bu denli yatırımların yapıldığı ve paraların harcandığı futbol sektöründe gelişen teknoloji ve mühendisliğin de etkisiyle son 10 yılda devrim yapan gelişmeler yaşandı. Futbolcuların kullandığı forma ve ekipmanlardaki nanoteknolojiyi, sporcu performanslarını ölçen teknik donanımları ve hakemlere yönelik gerçekleşen daha adil yönetimi sağlanır kılan görüntüleme teknolojilerini bu gelişmelerden sayabiliriz. Futbolun ruhunu öldürdüğü gerekçesiyle bu gelişmelere karşı çıkan çok; ama teknoloji, artık bu milyarlarca dolarlık sektörün vazgeçilmez bir parçası. Gelin bu teknolojilere bir göz atalım.

Sinyalli Bayrak 

Hakemlerin, futbolda teknoloji ile tanışması sinyalli bayrak kullanımı ile başlamıştır. 2000-2001 sezonunda Türkiye Birinci (Süper) Lig‘inde görev yapan tüm yardımcı hakemler sinyalli bayrak kullanmaya başlamışlardır. Maçlarda sinyalli bayrak kullanımı, özellikle ofsayt pozisyonlarında, hakemleri oldukça rahatlatmış ve birçok olumsuz durumdan kurtararak oyuna ve hakemlerin yönetimine pozitif katkı sağlamıştır. Hakemlere ilk kez sağlanan bu küçük teknolojik destek olumlu sonuçlar vermiştir.

Telsiz İletişim Sistemi

Maçın kontrolüne olumlu katkıda bulunduğu düşüncesiyle, Uluslararası Futbol Birliği (IFAB) tarafından 2004 yılında Futbol Oyun Kuralları kitabına “Telsiz İletişim Sistemi” teknolojisi olarak bu sistem dahil edilmiştir.

Hawk-Eye (Gol Çizgisi Teknolojisi)

Bu sistemin çalışma prensibi, görsel veriler sayesinde yapılan nirengi hesaplamasına dayanmaktadır. Top oyun alanını farklı açılardan gören yüksek hızlı kameralarla takip edilir. Mevcut yazılım da görüntüde topa karşılık gelen piksellerin tanımlanmasıyla her karede topun yerini hesaplar. Ayrıca eğer bazı kameralar topu göremiyorsa yazılım topun gideceği yeri de tahmin edebilir.

Şahin Gözü Teknolojisi

Topun takibi sonucu tüm görüntüler kaydedilir ve bu veriler, daha sonra istatistiklerde ve oyun analizlerinde kullanılabilir. Hawk-Eye sisteminin kurulması halinde stadyuma her kale için yedişer kamera yerleştirilmesi gerekmektedir. Sistem gerçek zamanlı çalışmaktadır. Analiz saliseler içerisinde yapılıp hakemin kolundaki saate sinyal gönderilir.

Playertek Pod (Performans Takip Sistemi) Teknolojisi

Artık, istatistikler her yerde. Sadece teknik direktörler değil, yayıncı kuruluşlar da birçok istatistiğe ulaşıyor, hatta ekrana getiriyor. Bir futbol maçında kim ne kadar koştu, kaç doğru, kaç hatalı pas yaptı gibi temel bilgiler kadar, oyunun ağırlığını gösteren ısı haritaları gibi gelişmiş veriler de artık elimizin altında. Kendi oyununuzu analiz etmek isterseniz, Playertek Pod adlı cihazı kullanarak siz de sahada bulunduğunuz yerlere göre ısı haritası çıkartabilir ve ne kadar koştuğunuzu öğrenebilirsiniz.

Playertek Performans Teknolojisi

Playertek Pod’u takıp maçınızı tamamladıktan sonra, cihazı eşleştirmek gerekiyor. Web uygulamasının yanı sıra, Android ve iOS cihazlarla uyumlu mobil uygulamaları da yer alıyor. Eşleştirmeden sonra veriler ekrana geliyor.

Video Yardımcı Hakem (VAR)

Bir futbol maçı sırasında saha dışında bulunan bir odada bir çok ekran ve farklı açılardan kayıt yapan kameralar ile maçı takip eden hakem ve teknik eleman ekibi bulunmaktadır. Bu kişiler maç devam ederken yayıncı kuruluşun farklı açılardan çektiği pozisyonları yorumlayarak, orta hakemin net göremediği ya da yorumlamakta zorlandığı kararlarda doğruya en yakın kararı almasına yardımcı olmaktadırlar. Teknolojinin artık hayatımızın ayrılmaz bir parçası haline geldiği bu dönemde dünya çapında en çok izlenen spor dalı olan futbolda da kullanılması kaçınılmazdı. Belki de en çok ihtiyaç duyulan nokta hakem kararlarındaki hataların mümkün olduğunca minimuma inmesiydi. FIFA bu doğrultuda “VAR” yani “Video Assistant Referee” uygulamasını başlattı. İlk olarak 2016 yılında Fransa-İtalya hazırlık maçında, resmi ve büyük organizasyon olarak ise ilk kez 2017 FIFA Konfederasyon Kupası’nda kullanıldı.

Türkiye’de ‘Video Assistant Referee’ Teknolojisi

Video Yardımcı Hakem sisteminin amacı tüm kararlarda %100 doğruluk elde etmek değildir. VAR’ın genel felsefesi “minimum müdahale – maksimum yarar”dır. Her türlü kararı her zaman hakem verecektir. Hakemin kararı yalnızca video incelemesi bariz bir hatayı gösteriyorsa değiştirilebilir. Buradaki doğru soru ‘Karar doğru mu?’ değil. Doğru soru: ‘Karar bariz bir şekilde yanlış mı?’

“VAR” sistemi sadece aşağıdaki olayları inceleyebilir;

GOLLER: Golden önce golün geçersiz olması için bir ihlalin olup olmadığını bildirmek.

PENALTI/PENALTI DEĞİL KARARLARI: Verilen veya verilmeyen bir penaltı kararında açık bir hata olup olmadığını bildirmek.

YANLIŞ OYUNCUYA KART VERİLMESİ: Hakemin ihlal yapan takımdan yanlış oyuncuya ihtar veya ihraç vermesi durumunu veya hangi oyuncunun cezalandırılması gerektiğini bildirmek.

DİREKT KIRMIZI KARTLAR: (2. ihtarlar hariç) Verilen veya verilmeyen bir ihraç kararında açık bir hata olup olmadığını bildirmek.

Teniste Teknoloji Kullanımı

Teniste ilk kez 2006 yılında grand slam turnuvası ABD Açık’ta kullanılan “Şahin Gözü” (Hawk Eye) teknolojisi, hakemlerin kararlarını kolaylaştırıyor. Bu teknoloji, teniste topun içeride mi dışarıda mı olduğuna ilişkin sporcuların itirazı ile hakem kararında önemli rol oynuyor. Uygulamayla sporcuların yanı sıra hakemler ve müsabakayı tribünden veya televizyondan takip eden izleyiciler de topun içeride olup olmadığını görebiliyor. Tenisçiler, 3 boyutlu (3D) bilgisayar simülasyonundan oluşan Şahin Gözü sayesinde, hakemin kararına her sette 3 kez itiraz edebiliyor.

Hawk Eye Teknolojisi
Voleybolda Teknoloji Kullanımı

Voleybolda ise şahin gözü, topun içeride veya dışarıda olması, oyuncunun fileyle teması ve serviste çizgiye basması durumlarında hakemlere kolaylık sunuyor.

Basketbolda Teknoloji Kullanımı

Basketbolda ise hakem, anlık gelişen pozisyonlarda, masa görevlisinin önünde bulunan ekrandaki görüntüyü izleyip kesin bir karara varıyor. Topun, oyuncunun elinden çembere doğru çıktığı anda hücum süresi ile oyun süresinin dolup dolmadığı, oyuncunun topa sahip olduğu anda oyun alanını sınırlayan çizgilere basıp basmadığı veya topun hangi oyuncudan çıktığı gibi durumlarda hakemin tereddütleri varsa ya da şut saati konusundaki anlaşmazlıklarda, maçı yöneten hakem saha kenarındaki ekrandan pozisyonu tekrar izleyerek karar veriyor.

Güreşte Teknoloji Kullanımı

Güreşte de basketbol gibi video görüntüsünden yararlanılıyor. Antrenörler, karara itiraz ettiğinde minder ve masa hakemleri görüntüleri tekrar izleyerek itiraz edilen sporcunun lehine ya da aleyhine puan verebiliyor.

Atletizmde Teknoloji Kullanımı

Atletizmde ise fotofiniş sistemi yarışı hangi atletin kazandığını belirlemeye yardımcı oluyor. Bitiş çizgisinde çekilen fotoğraf, bilgisayar ortamına aktarılarak analiz ediliyor böylece yarışı hangi sporcunun önde bitirdiği tespit ediliyor.

Atletizm’de Fotofiniş Teknolojisi
Kaynaklar:
  1. www.webtekno.com
  2. www.aa.com.tr
  3. tff.org

 

Ne düşünüyorsun?

Yazar

Akıllı Bandaj Teknolojisi

Kara Delik, Beyaz Delik ve Solucan Delikleri