içinde

DNA Analizi Maya İmparatorluğu’nun Çocuk Kurban Etme Ritüellerine İlişkin Mitleri Çürüttü

DNA Analizi Maya İmparatorluğu'nun Çocuk Kurban Etme Ritüellerine İlişkin Mitleri Çürüttü
Maya imparatorluğunun yükseliş döneminde, insan çocuklarının kurban edildiği kurbanların çok dikkatli seçildiği görülüyor.

Max Planck Evrimsel Antropoloji Enstitüsü’nden araştırmacılar tarafından yürütülen yeni bir antik DNA analizine göre, seçilen kurbanların ortak bir özelliği var. Chultún olarak bilinen bir yeraltı odasında bulunan 64 bireye ait kalıntıların tümü, çoğu yakın akraba olan genç erkek çocuklara aitti. Bunların arasında iki çift tek yumurta ikizi de var.

Bu keşif, kurbanların genç kızlardan oluştuğu yönündeki yaygın görüşle çelişiyor ve Meksika’nın Yucatan Yarımadası’nın derinliklerindeki Chichén Itzá’da çocuk kurban edilmesine dair önemli bir bilgi sunuyor.

Centro INAH Yucatán’dan arkeolog Oana Del Castillo-Chávez, “Erkek çocukların benzer yaşları ve diyetleri, yakın genetik akrabalıkları ve 200 yıldan fazla bir süre aynı yere gömülmüş olmaları, chultún’un kurban sonrası bir gömü alanı olduğuna ve kurban edilen bireylerin belirli bir nedenle seçildiğine işaret ediyor” diyor.

Chultún’daki çocukların trajik kaderini, kazıların odayı ve tüyler ürpertici sırlarını ortaya çıkardığı 1967 yılından beri biliyoruz. Muhtemelen bir zamanlar su sarnıcı olan chultún, kurban ritüeliyle bağlantılı olduğu bilinen bir tür doğal özellik olan yakındaki bir mağaraya bağlanmak için genişletilmişti.

Odanın içinde 100’den fazla çocuğun kalıntıları yatıyordu. Ancak çocuk yaştaki insanların cinsiyetini sadece kemiklerin şekline bakarak belirlemek zordur, bu nedenle kurbanların kadın olduğu fikri tartışmasız kalmıştır.

Ancak son zamanlarda, kurbanların en azından bir kısmının erkek olduğunu gösteren kanıtlar ortaya çıktı. Ve daha sofistike teknolojilerin uygulanmasıyla, daha önce üzerinde çalışılması imkânsız olan antik DNA’yı elde edip dizileyebildik.

İmmünogenetikçi Rodrigo Barquera liderliğindeki bir araştırma ekibi, ait oldukları çocukların hikayelerini öğrenmek ve paylaşmak için Chichén Itzá kemiklerini incelemeye koyuldu.

İlk adım tarihlendirmeydi. Bu, chultún’un MS 7. yüzyıldan 12. yüzyıla kadar 500 yıldan fazla bir süredir insan kalıntılarının gömülmesi için kullanıldığını ortaya çıkardı. Ancak kalıntıların çoğu, Chichén Itzá kültürünün zirveye ulaştığı MS 800 ile 1000 yılları arasındaki 200 yıllık bir dönemde bırakılmıştı.

Araştırmacılar daha sonra, genetik analiz ve kemik kolajeninden alınan izotop oranlarının analizi de dahil olmak üzere 64 bireye ait kemiklerin analizini gerçekleştirdi.

İzotop analizi, çocukların sadece ne yediklerini değil, aynı zamanda bu yiyeceklerin kaynağını da ortaya çıkardı. Önceki çalışmalar bazı çocukların başka yerlerden getirildiğini öne sürmüş, bu da araştırmacıların nereden geldiklerini merak etmelerine yol açmıştı. Beslenmelerindeki karbon ve nitrojen gibi elementler, kolajenlerinin oluştuğu malzemenin bir kısmının yerini almış olacağından, kalıntılarındaki bu izotopların oranları bir besin kaynağının bulunduğu yerle ilişkilendirilebilir.

En büyük sürpriz, çocukların hepsinin yerel olarak bulunan yiyecekleri yemiş olmasıydı, yani hepsi yerel topluluklardan geliyordu.

Ancak başka sürprizler de vardı. Test edilen kemiklerin tamamı erkek çocuklara aitti ve en az dörtte biri yakın akrabaydı, benzer bir beslenme düzenine sahiplerdi, bu da aynı evde yaşadıklarını düşündürüyordu.

Max Planck Evrimsel Antropoloji Enstitüsü’nden arkeogenetikçi Kathrin Nägele, “En şaşırtıcı olanı, iki çift tek yumurta ikizi tespit ettik” diyor. “Bunu kesin olarak söyleyebiliriz çünkü örnekleme stratejimiz bireyleri çoğaltmamamızı sağladı.”

Araştırmacılara göre bu durum, erkek çocukların ritüeller için çiftler halinde seçildiğini ve ikizlerin belki de özellikle arzu edildiğini gösteriyor. Tek yumurta ikizleri genel nüfusun yalnızca yüzde 0,4’ünde tesadüfen ortaya çıkmaktadır, bu nedenle chultún’da iki çift olması beklenenden daha fazladır.

Maya kutsal metni Popol Vuh, yeraltı tanrılarını kandırmak için tekrarlanan ritüel kurban ve diriliş döngülerinden geçerek kendileri de ikiz olan babaları ve amcalarının kurban ölümünün intikamını alan Kahraman İkizler Hunahpu ve Xbalanque’nin hikayesini anlatır.

Harvard Üniversitesi’nden antropolog Christina Warinner, “20. yüzyılın başlarındaki anlatılar, genç kadın ve kızların kurban edildiğine dair korkunç hikâyeleri yanlış bir şekilde popülerleştirdi” diyor.

“Yakın bir uluslararası iş birliği ile yürütülen bu çalışma, bu hikâyeyi tersine çeviriyor ve ritüel kurban ile kutsal Maya metinlerinde anlatılan insan ölümü ve yeniden doğuş döngüleri arasındaki derin bağlantıları ortaya koyuyor.”

Bu yazı SCIENCEALERT’ de yayınlanmıştır.

 

Türkiye’nin Popüler Bilim Sitesi

Ne düşünüyorsun?

Yazar

Bazı Hayvanlar Dinozorları Öldüren Asteroitten Nasıl Kurtuldu?

Girit’te 4.000 Yıllık Tuhaf Bir Minos Yapısı Keşfedildi